TRƯỜNG THCS TT THẠNH AN

HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƯỚNG NGHIỆP 9

CHỦ ĐỀ 1
TỰ TẠO ĐỘNG LỰC VÀ ỨNG PHÓ VỚI ÁP LỰC TRONG
CUỘC SỐNG

GIÁO VIÊN GIẢNG DẠY

……

KHỞI ĐỘNG
Nhiệm vụ 1: Giới thiệu ý nghĩa chủ đề
o Cả lớp chia thành các nhóm nhỏ (4 – 6
HS) và cùng nhau tham gia vào trò chơi
“Gương mặt biết nói”.
o Luật chơi: Mỗi HS thể hiện biểu cảm,
hành động phù hợp với tình huống bắt
thăm được; các HS khác đoán tình
huống qua biểu cảm, hành động của bạn.

Những biểu cảm, hành động thể
hiện trong trò chơi có phải là
biểu hiện của tâm lí căng thẳng
không?

Những biểu cảm, hành động thể hiện trong
trò chơi là biểu hiện của tâm lí căng thẳng.

KHỞI ĐỘNG
Nhiệm vụ 2: Định
hướng nội dung

LÀM VIỆC CÁ NHÂN
Các em hãy đọc mục Định hướng
nội dung (SGK – tr.6) và trả lời
câu hỏi: Nêu các nhiệm vụ cần
thực hiện trong Chủ đề 1.

CÂU TRẢ LỜI
Các nhiệm vụ cần
thực hiện trong
Chủ đề 1 là:

Tìm hiểu những thay đổi trong cuộc sống và
khả năng thích nghi của bản thân đối với sự
thay đổi đó
Tìm hiểu về cách ứng phó với căng thẳng trong
học tập và áp lực trong cuộc sống

Ứng phó với những căng thẳng trong học tập và
áp lực trong cuộc sống

CÂU TRẢ LỜI
Các nhiệm vụ cần
thực hiện trong
Chủ đề 1 là:

Tạo động lực cho bản thân để thực hiện hoạt
động

Lập và thực hiện kế hoạch rèn luyện kĩ năng
ứng phó với căng thẳng, áp lực và tạo động lực
trong học tập, cuộc sống

Tự đánh giá

Nhiệm vụ 1:
Tìm hiểu những thay đổi trong
cuộc sống và khả năng thích nghi
của bản thân với sự thay đổi đó

1: Chia sẻ về những thay đổi đã xảy ra trong cuộc
sống

THẢO LUẬN NHÓM ĐÔI: Các em
chia sẻ với bạn trong nhóm về những
thay đổi đã xảy ra trong cuộc sống.

Gợi ý tham khảo: Một số thay đổi xảy ra trong cuộc sống
có thể kể đến như:
 Thay đổi môi trường sống, học tập:
Chuyển nhà

Chuyển trường

Gợi ý tham khảo: Một số thay đổi xảy ra trong cuộc sống
có thể kể đến như:
 Thay đổi hoàn cảnh, điều kiện của gia đình:
Thay đổi thành viên trong gia đình

Gia đình bị mất nhà, của cải vì lũ quét

Gợi ý tham khảo: Một số thay đổi xảy ra trong cuộc sống
có thể kể đến như:
 Thay đổi sức khỏe, tinh thần, cơ thể:
Ốm đau, bệnh tật, tai nạn

Bị bố mẹ áp đặt, ngăn cấm

Gợi ý tham khảo: Một số thay đổi xảy ra trong cuộc sống
có thể kể đến như:
 Thay đổi kết quả trong học tập, trường học:
Kết quả học tập, thi cử không như mong
muốn

Bị bạn bè xa lánh

Trong cuộc sống cũng như trong học
tập, mỗi người đều đã xảy ra những
thay đổi theo những mức độ khác
nhau.

Kết luận

2: Trao đổi về biểu hiện thích nghi với sự thay đổi
trong cuộc sống của nhân vật tình huống

Cả lớp chia thành 6 nhóm, mỗi nhóm
hãy đọc tình huống (SGK – tr.7) và
trao đổi với nhau về biểu hiện thích
nghi với sự thay đổi trong cuộc sống
của nhân vật ở tình huống

HOẠT ĐỘNG
THEO NHÓM

A phải chuyển trường vì gia đình đến
sống ở một địa phương khác. A chủ động
hỏi bố mẹ về nơi ở mới và tìm hiểu ngôi
trường mà mình sắp học qua trang thông
tin điện tử của trường. Những ngày đầu
đi học, A khá bỡ ngỡ, nhưng chỉ sau một
tuần A đã có những người bạn mới. A
cũng quen với cách dạy của các thầy cô.

Tình huống đưa ra

GỢI Ý CÂU TRẢ LỜI

Biểu hiện thích nghi với sự
thay đổi trong cuộc sống của
nhân vật A trong tình huống:

Chủ động hỏi bố mẹ về nơi
ở mới

Tìm hiểu ngôi trường mà A sắp
học qua trang thông tin điện tử
của trường

GỢI Ý CÂU TRẢ LỜI

Biểu hiện thích nghi với sự
thay đổi trong cuộc sống của
nhân vật A trong tình huống:

Sau một tuần, A đã có những
người bạn mới

A đã quen với cách dạy của các
thầy cô

MỞ RỘNG KIẾN THỨC

THẢO LUẬN NHÓM
Các em quan sát hai bức tranh thành
thị - nông thôn, trao đổi với bạn và trả
lời câu hỏi: Nếu cuộc sống thay đổi
giữa hai môi trường này, điều gì sẽ xảy
ra với em và em sẽ làm gì để thích
nghi với sự thay đổi này?

Gợi ý trả lời: Nếu cuộc sống thay đổi giữa môi trường
thành thị và nông thôn:
chưa/không thích nghi được với môi

Tình huống xảy ra

trường sống
trường học không như mong đợi (không
quen với cách giảng dạy của thầy cô,…)
chưa có bạn bè thân thiết; kết quả học
tập giảm sút

Gợi ý trả lời: Nếu cuộc sống thay đổi giữa môi trường
thành thị và nông thôn:
 Cách để thích nghi với sự thay đổi này:
• Chấp nhận việc thay đổi chỗ ở mới của
gia đình.
• Xác định trước những khó khăn phải đối
mặt khi sống ở nơi ở mới.
• Chủ động hỏi bố mẹ và người thân về
nơi ở mới.

Gợi ý trả lời: Nếu cuộc sống thay đổi giữa môi trường
thành thị và nông thôn:
 Cách để thích nghi với sự thay đổi này:
• Chủ động tìm hiểu nơi ở mới (địa chỉ,
khoảng cách từ nhà đến trường, đường
xá, phong tục tập quán, hàng xóm, các
điểm sinh hoạt văn hóa…)
• Chủ động tìm hiểu ngôi trường mới, làm
quen những người bạn mới;…

Các em hãy liên hệ thực tế, liên hệ
bản thân và trả lời câu hỏi: Kể về
một tình huống em đã biết hoặc của
bản thân em về biểu hiện thích nghi
với sự thay đổi trong cuộc sống.

Tình huống tham khảo
Gần đây, bố của An phải chuyển công tác xa
nhà. Việc bố vắng nhà khiến cuộc sống của
gia đình An bị xáo trộn. An đã chủ động sắp
xếp thời gian để giúp mẹ chăm sóc em, làm
việc nhà mà vẫn đảm bảo việc học của bản
thân.

Sự thay đổi là quy luật của cuộc sống.
Có những thay đổi có thể dễ dàng đến

KẾT LUẬN

đón nhận những cũng có những thay đổi
làm xáo trộn cuộc sống của chúng ta.

Chúng ta cần rèn luyện, thích nghi với sự
thay đổi để học tập, làm việc hiệu quả.

3: Chỉ ra khả năng thích nghi của em với sự thay đổi trong một số
trong một số tình huống của cuộc sống
HOẠT ĐỘNG NHÓM

Các em thảo luận với bạn theo
nhóm nhỏ (4 – 6 HS/nhóm) và hãy
chỉ ra khả năng thích nghi của em
với sự thay đổi trong một số tình
huống của cuộc sống.

Hướng dẫn thực hiện
Các nhóm hãy đưa ra những từ ngữ chỉ khả năng thích nghi
của bản thân với sự thay đổi theo bảng gợi ý dưới đây
Sự thay đổi

Chưa thích nghi được
− Ngại tiếp xúc với bạn mới.

Chuyển trường

− Ngại tham gia các hoạt động tập
thể của lớp.

− Chủ động bắt chuyện và làm
quen với các bạn.
− Tích cực tham gia các hoạt
động tập thể của lớp.

− …
…

Đã thích nghi

− …
…

…

GỢI Ý: BẢNG VÍ DỤ KHẢ NĂNG THÍCH NGHI CỦA BẢN THÂN VỚI SỰ THAY ĐỔI
Sự thay đổi

Chuyển trường

Chưa thích nghi được

Đã thích nghi

− Ngại tiếp xúc với bạn mới.

− Chủ động bắt chuyện và làm quen với các bạn.

− Ngại tham gia các hoạt động tập thể của lớp.

− Tích cực tham gia các hoạt động tập thể của lớp.

− ….

− …
− Chấp nhận việc thay đổi chỗ ở mới của gia đình.

− Không thích/không thấy phù hợp với chỗ ở mới
của gia đình.
− Chưa quen với đường xá, phong tục tập quán,
Chuyển nhà

Xác định trước những khó khăn phải đối mặt khi
sống ở nơi ở mới.
− Chủ động hỏi bố mẹ, người thân về nơi ở mới;

hàng xóm, các điểm sinh hoạt văn hóa… tại chỗ

chủ động tìm hiểu nơi ở mới (địa chỉ, khoảng cách

ở mới.

từ nhà đến trường, đường xá, phong tục tập quán,

− Chưa quen với ngôi trường mới.

hàng xóm, các điểm sinh hoạt văn hóa…).

− Chưa làm quen được với những người bạn mới. − Chủ động tìm hiểu ngôi trường mới. - Chủ động
− …

làm quen những người bạn mới.
− …

GỢI Ý: BẢNG VÍ DỤ KHẢ NĂNG THÍCH NGHI CỦA BẢN THÂN VỚI SỰ THAY ĐỔI
− Động viên người thân cố gắng tìm công việc mới.
Bố/mẹ tạm thời

Chưa quen với việc bố/mẹ ở nhà, chưa tìm

nghỉ việc

được công việc mới.

− Chia sẻ, chơi với bố hoặc người thân mỗi tối khi
học bài xong.
− …

Bản thân bị ốm

Cơ thể mệt mỏi, khó chịu, khó chịu với những
người xung quanh.

− Cố gắng nghỉ ngơi, uống thuốc đúng giờ để:
− Mau khỏe lại cho bố mẹ đỡ vất vả.
− Được đến trường học mỗi ngày.

− Khả năng thích nghi với sự thay đổi trong một số tình huống của mỗi người khác nhau. Có người thay đổi theo hướng tích
cực, có người thay đổi theo hướng tiêu cực.
− Điều quan trọng là cần bình tĩnh, chủ động chia sẻ cùng người thân để tìm cách thích nghi phù hợp nhất với những thay đổi
đó trong cuộc sống.

o Cả lớp hãy trả lời những câu hỏi dưới
đây bằng cách giơ tay để GV đếm số

HOẠT ĐỘNG
CẢ LỚP

lượng:
• Ai tự đánh giá mình là người dễ thích
nghi với sự thay đổi?
• Ai khó thích nghi với sự thay đổi?

o Dựa vào câu trả lời ở trên, cả lớp chia
thành 2 nhóm:

HOẠT ĐỘNG
CẢ LỚP

• Nhóm thích nghi tốt: Chia sẻ những tình
huống mà mình dễ dàng thích nghi với
sự thay đổi.
• Nhóm thích nghi khó khăn: Chia sẻ
những tình huống mà mình khó thích
nghi với sự thay đổi và kết quả

KẾT LUẬN
 Sự rèn luyện sẽ giúp chúng ta hình thành và phát triển năng lực.
 Vậy nên, các em cần rèn luyện thường xuyên để có thể thích
ứng tốt hơn.
 Những hoạt động tiếp theo cũng sẽ hỗ trợ cho các em có được
khả năng thích ứng với sự thay đổi.

Nhiệm vụ 2:
Tìm hiểu về cách ứng phó với
căng thẳng trong học tập và
áp lực trong cuộc sống

1. Chia sẻ về những căng thẳng, áp lực mà em thường gặp

HOẠT ĐỘNG NHÓM: Cả lớp chia thành 6 nhóm, các nhóm
thảo luận và chia sẻ với nhau những căng thẳng hay áp lực mà
cá nhân thường gặp trong cuộc sống theo bảng gợi ý:
Căng thẳng và áp lực trong học tập

Căng thẳng và áp lực trong cuộc sống

Căng thẳng trước kì thi quan trọng.

Sợ bị bạn trêu chọc.

Sợ bị phê bình khi chưa hoàn thành bài tập.

Bị bố mẹ nhắc nhở việc nhà quá nhiều.

HOẠT ĐỘNG NHÓM: Các nhóm quan sát tranh và viết ra các phán
đoán về căng thẳng có thể xảy ra với nhân vật trong tranh
o Căng thẳng khi chưa tìm ra đáp án
của bài tập.
o Căng thẳng trước kì thi quan trọng.
o Căng thẳng vì đã muộn mà mãi
chưa xong bài tập.
o Lo lắng khi bị phê bình trước lớp
vào ngày hôm sau.

HOẠT ĐỘNG NHÓM: Các nhóm quan sát tranh và viết ra các phán
đoán về căng thẳng có thể xảy ra với nhân vật trong tranh
o Sợ hãi khi vừa bị bố mẹ mắng vì
không tập trung học.
o Áp lực vì điểm số trước các kì thi.
o Áp lực khi thường xuyên bị bạn
trêu chọc.
o Không thể tập trung việc học vì bị
đau đầu.

THAM KHẢO

Cả lớp hãy xem và tham khảo một số hình
ảnh, video về một số căng thẳng, áp lực
chúng ta có thể thường gặp trong cuộc sống
cho sẵn dưới đây

Một số hình ảnh sự căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống

Học sinh căng thẳng vì sợ thầy cô phê bình

Học sinh căng thẳng, lo lắng
trước kì thi tốt nghiệp THPT Quốc gia
https://www.youtube.com/watch?v=zl8YCTFLboA
https://www.youtube.com/watch?v=UAF9ZoUxmTc
https://www.youtube.com/watch?v=I6b8Q9hhobA

Học sinh áp lực, lo âu vì bị bạn bè trêu chọc

2. Mô tả những biểu hiện của sự căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống
Trả lời:
- Những biểu hiện của sự căng thẳng trong học tập
và áp lực trong cuộc sống:
+ Thường xuyên mệt mỏi, chán nản không muốn
làm bất cứ việc gì.
+ Thường xuyên lo lắng, bất an, nhạy cảm với thành
tích học tập và điểm số.
+ Luôn cảm thấy căng thẳng, thường xuyên mất
ngủ, ngủ không ngon, ngủ không sâu giấc.
+  Lầm lì, ít nói, tự tạo khoảng cách với mọi người,
thích ở 1 mình, không thích nói chuyện, giao tiếp
với bất kỳ ai.
+ Thường xuyên đau đầu, chóng mặt, tinh thần
không ổn định, suy nghĩ tiêu cực, bi quan và nhìn
nhận mọi thứ xung quanh theo chiều hướng xấu.
+ Thường xuyên bị kích động, dễ nổi nóng, cáu gắt,
phản ứng dữ dội trước bất cứ lời nói nào từ cha mẹ,
người thân

Một số hình ảnh về biểu hiện của sự căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống

Buồn bực, lo lắng khi nghĩ đến việc học

Muốn ở một mình, không gặp gỡ ai

Mất ngủ, đau đầu, không tập trung

Những biểu hiện của sự căng thẳng
Biểu hiện về mặt sinh lí

Biểu hiện về mặt tâm lí

- Tim đập nhanh.

- Buồn bực, lo lắng.

- Nhức đầu.
- Rối loạn tiêu hóa.
- Khó thở.

- Bi quan, mất hứng thú.
- Tính khí nóng nảy, hay nổi cáu.
- Mất tập trung, hay quên, vụng về, .

- Đau tức ngực.
- Khô miệng.
- Đau bụng.
- Đổ mồ hôi, căng hoặc đau cơ.

- Ăn uống giảm, ngủ không ngon, mất
ngủ.

3. Xác định nguyên nhân của những căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống.
HS xem video Kì vọng của cha mẹ - gánh nặng của học sinh.
https://www.youtube.com/watch?v=Fgs-HWs_8Cg

Nêu nguyên nhân của những căng thẳng trong
học tập, áp lực trong cuộc sống và viết vào giấy
theo bảng gợi ý.
 

Nguyên nhân khách
quan

Nguyên nhân chủ
quan

Căng thẳng trong học - Sự kì vọng cao của gia - Kĩ năng quản lí thời
tập
đình.
gian chưa tốt.
-…
-…
Áp lực trong cuộc sống - Thay đổi môi trường - Sự kì vọng cao của
sống.
bản thân về mục tiêu
-…
mong muốn.
-…

3. Xác định nguyên nhân của những căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống.

Trả lời:
Nguyên nhân của những căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống:
+ Nguyên nhân khách quan:
- Sự thay đổi môi trường sống và học tập.
- Sự kì vọng cao của gia đình, thầy cô.
- Chương trình học tập dày đặc
- Gặp biến cố trong cuộc sống.
- Yêu cầu của các chương trình học tập.
+ Nguyên nhân chủ quan:
- Sự kì vọng cao của chính bản thân về mục tiêu đặt ra.
- Sắp xếp thời gian học tập và sinh học không hợp lí.
- Tâm lí không ổn định, thể chất yếu đuối.
- Mặc cảm, dồn ép bản thân vào một vấn đề.

4. Thảo luận về cách ứng phó với căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống.

Cách ứng phó với căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống.
Loại căng thẳng
Cách ứng phó
Căng thẳng khi chưa hoàn - Lập kế hoạch học tập.
thành nhiệm vụ được giao - Sắp xếp lại thời gian hợp lí.
- Nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ.
- Tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn.
Căng thẳng trước kì thi
quan trọng

- Nghỉ ngơi, ngủ đúng giờ và đủ giấc.
- Vận động thể lực, tập một số bài tập thở giúp thư giãn cơ thể.
- Học tập khoa học, phù hợp với bản thân.
- Ăn đủ chất dinh dưỡng.

Áp lực khi thường xuyên
bị bạn trêu chọc

- Trò chuyện, chia sẻ với người thân, thầy cô giáo.
- Học cách bình tĩnh và có những hành động phản đối phù hợp.
- Viết nhật kí.

Áp lực vì điểm số trước
các kì thi

- Suy nghĩ tích cực.
- Đặt mục tiêu phù hợp với năng lực.
- Chia sẻ, tâm sự với thầy cô, cha mẹ.
- Lập kế hoạch học tập cụ thể.

HỈNH ẢNH, VIDEO VỀ CÁCH ỨNG PHÓ
VỚI CĂNG THẲNG TRONG HỌC TẬP VÀ ÁP LỰC TRONG CUỘC SỐNG

HỈNH ẢNH, VIDEO VỀ CÁCH ỨNG PHÓ
VỚI CĂNG THẲNG TRONG HỌC TẬP VÀ ÁP LỰC TRONG CUỘC SỐNG

5. Chia sẻ những tình huống mà bản thân đã ứng phó với căng thẳng
trong học tập và áp lực trong cuộc sống. 
Trả lời:
- Tình huống: Sắp đến kiểm tra giữa kì,
mặc dù đã ôn tập kĩ nhưng em vẫn cảm
thấy căng thẳng, luôn lo lắng và không
ngủ được.
- Cách em ứng phó: Tập thể dục thể thao;
Tâm sự với bố mẹ, anh/ chị, bạn...; Học
tập thông qua những phương pháp phù
hợp với bản thân.
- Cảm xúc khi vượt qua căng thẳng và áp
lực: nhẹ nhõm, vui vẻ, thoải mái, ngủ
được, chuẩn bị tâm thế tốt nhất cho kì thi.

Ví dụ một số tình huống nhân vật đã
ứng phó với căng thẳng trong học tập và áp lực trong cuộc sống
Tình huống 1:
Hải chuẩn bị thi hùng biện trước toàn trường nên cảm thấy rất lo lắng, hồi hộp.
Trước khi thi, Hải đã dành thời gian hít thở sâu và tự nhủ: “Mình sẽ làm tốt thôi,
mình đã luyện tập rất nhiều rồi!”. Cuối cùng, Hải đã có phần thi rất ấn tượng và nhận
được kết quả tốt.
Tình huống 2:
Tuấn vốn là học sinh giỏi, là niềm tự hào của bố mẹ. Khi biết kết quả kiểm tra
của mình không tốt, Tuần rất buồn và luôn tự trách bản thân đã không cẩn thận. Bạn
thấy căng thẳng vì sợ bố mẹ biết chuyện sẽ thất vọng về mình. Bình tĩnh lại, Tuấn
nghĩ ai cũng có thể mắc sai lầm, vẫn còn có những bài kiểm tra tiếp theo, chỉ cần
mình cố gắng thì sẽ có kết quả tốt. Nghĩ vậy, Tuần thấy bình tĩnh hơn, bạn nói thật
với bố mẹ về kết quả bài kiểm tra của mình và lập kế hoạch học tập cho học kì mới
với quyết tâm đạt kết quả tốt hơn.